Trafik kazaları, hukuk sistemimizde "haksız fiil" sorumluluğu kapsamında değerlendirilen ve mağdurlar üzerinde ağır ekonomik ve psikolojik etkiler bırakan olaylardır. Bir kaza sonrası hak kaybına uğramamak için tazminat türlerinden teknik hesaplama yöntemlerine kadar sürecin tüm detaylarına hakim olmak büyük önem taşır.
Trafik kazası nedeniyle tazminat davası, en az bir motorlu aracın karıştığı kazada meydana gelen bedensel zararlar (ölüm, yaralanma) veya malvarlığı zararlarının giderilmesi amacıyla açılır. Bu davalar temelini Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinden ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'ndan alır.
Beden tamlığının zedelenmesi sonucu kişinin çalışma gücünde oluşan azalmanın telafisidir.
Bu tazminat türü, ölenin sağlığında fiilen ve düzenli olarak maddi destek sağladığı kişilerin (eş, çocuk, anne-baba vb.), bu yardımın sona ermesi nedeniyle uğradıkları ekonomik kaybı gidermeyi amaçlayan özel bir "yansıma zarar" türüdür.
Kazada zarar gören aracın onarılmış olsa dahi, kazadan önceki ikinci el piyasa değeri ile kazadan sonraki değeri arasındaki farktır.
Kaza nedeniyle duyulan elem, keder ve üzüntünün dindirilmesi amacıyla istenir. Mahkeme; tarafların sosyal ve ekonomik durumunu, kusur oranlarını ve olayın ağırlığını dikkate alarak "hakkaniyete" uygun bir miktar belirler.
Türkiye'de kaza yapan yabancı uyruklu kişiler de tazminat hakkına sahiptir. Bu durumda tazminat Türkiye'deki asgari ücret üzerinden değil, mağdurun kendi ülkesindeki yaşam standartları ve gelir belgeleri dikkate alınarak hesaplanmalıdır.
1. Trafik kazası sonrası tazminat davası açmak için ne kadar sürem var?
Trafik kazalarında zamanaşımı süresi, zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halükarda kaza gününden itibaren 10 yıldır. Ancak kaza bir suç teşkil ediyorsa, ceza zamanaşımı süreleri (8 ile 15 yıl arası) uygulanır.
2. Kazada hayatını kaybeden kişinin yakınları hangi tazminatları isteyebilir?
Ölümlü kazalarda yakınlar; cenaze ve defin giderlerini, tedavi giderlerini ve destekten yoksun kalma tazminatını talep edebilirler. Ayrıca manevi tazminat davası açma hakları da mevcuttur.
3. "Destekten Yoksun Kalma" tazminatını sadece yasal mirasçılar mı alabilir?
Hayır. Ölen kişiden sağlığında fiilen ve düzenli olarak maddi destek alan herkes bu tazminatı isteyebilir.
4. Aracım tamir edildiği halde piyasa değerinin düştüğünü düşünüyorum, ne yapmalıyım?
"Araç Değer Kaybı" tazminatı talep edebilirsiniz. Aracın kazadan önceki rayiç değeri ile tamir sonrası değeri arasındaki fark sigorta şirketi tarafından karşılanmak zorundadır.
5. Kazada benim de kusurum varsa tazminat alabilir miyim?
Evet, ancak alacağınız tazminat miktarı kusurunuz oranında indirime tabi tutulur.
6. Tazminat davası açmadan önce sigorta şirketine başvurmak zorunlu mu?
Evet, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca dava açmadan önce ilgili sigorta şirketine yazılı başvuruda bulunulması yasal bir zorunluluktur.
7. Türkiye'de kaza yapan bir yabancı uyruklu kişi tazminat alabilir mi?
Evet, yabancı uyruklular da bedensel zararları için tazminat talep edebilirler. Tazminat hesaplanırken mağdurun kendi ülkesindeki gelir belgeleri ve yaşam standartları esas alınmalıdır.
8. Sigorta şirketi ödemeyi ne kadar sürede yapmak zorundadır?
Gerekli tüm belgeler teslim edildikten sonra, sigortacı 8 iş günü içinde tazminatı ödemekle yükümlüdür.
9. Tazminat miktarı belirlenirken mağdurun yaşı neden önemlidir?
Tazminat hesaplamalarında mağdurun ne kadar süre daha çalışıp kazanç elde edebileceği (aktif ve pasif dönem) baz alınır.
Not: Trafik kazası tazminat hesaplamaları aktüerya uzmanlığı gerektiren teknik bir süreçtir. Hak kaybına uğramamak için bir avukattan profesyonel yardım almanız önemlidir.
