Yabancılar hukuku, Türkiye'de bulunan yabancı uyruklu kişilerin ülkeye giriş, ikamet, çalışma, mülk edinme ve vatandaşlık süreçlerini düzenleyen alandır. Büromuz Ankara'da bu süreçlerin idari başvuru aşamasından yargı aşamasına kadar takibini yapmakta; görüşmeler Türkçe, Farsça ve İngilizce yürütülebilmektedir.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem ve insani ikamet izinleri düzenlenmiştir. Her izin türünün kendine özgü başvuru koşulları, süre sınırları ve uzatma usulleri bulunur. Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar, başvurunun reddedilmesi, mevcut iznin iptali veya uzatma talebinin olumsuz sonuçlanmasıdır. Bu kararlara karşı idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir; dava açma süresinin kaçırılmaması sürecin en kritik noktasıdır.
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca çalışma izni başvuruları kural olarak işveren tarafından yapılır. Bağımsız çalışma izni, süresiz çalışma izni ve Turkuaz Kart gibi farklı statüler mevcuttur. Başvurunun reddi hâlinde önce idari itiraz yoluna gidilmesi, sonucuna göre iptal davası açılması gerekir.
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu vatandaşlığın kazanılmasında birden fazla yol öngörür. Yetkili makam kararıyla kazanma (genel yol) belirli süre kesintisiz ikamet ve diğer koşulların sağlanmasına bağlıdır. Evlenme yoluyla kazanma, evliliğin belirli bir süre devam etmesi ve aile birliği içinde yaşanması şartlarını taşır. İstisnai yolla kazanma ise Cumhurbaşkanı kararına dayanır ve yatırım yoluyla vatandaşlık başvuruları bu kapsamda değerlendirilir.
Yatırım yoluyla başvurularda aranan tutarlar ve kabul edilen yatırım türleri mevzuat değişiklikleriyle güncellenmektedir; başvuru öncesinde yürürlükteki düzenlemenin kontrol edilmesi gerekir. Başvurunun reddi hâlinde işlemin iptali için idari yargıya başvurulabilir.
Tapu Kanunu'nun 35. maddesi yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz edinmesini düzenler. Edinim, kişinin uyruğuna, taşınmazın bulunduğu bölgeye ve yüzölçümü sınırlarına göre değişir. Askerî yasak bölge ve güvenlik bölgelerinde ayrıca izin gerekir. Satış öncesinde tapu kaydındaki şerh, ipotek ve haciz durumunun incelenmesi, sonradan çıkabilecek uyuşmazlıkların önüne geçer.
Vize veya ikamet ihlali, kamu düzeni gerekçesi ya da idari değerlendirme sonucu yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı verilebilir ve pasaport kayıtlarına tahdit kodu işlenebilir. Bu kararlara karşı kanunda öngörülen süre içinde idare mahkemesine başvurulması gerekir; sürenin kısalığı nedeniyle vakit kaybedilmemesi önemlidir. Tahdit kodunun kaldırılması için ayrıca idari başvuru ve dava yolu izlenir.
Yabancı uyruklu eşlerin Türkiye'de açacağı boşanma davalarında uygulanacak hukuk 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'a göre belirlenir. Yurt dışında verilmiş boşanma, velayet veya nafaka kararlarının Türkiye'de hüküm doğurabilmesi için tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir.
Vize veya vize muafiyeti süresinin aşılması hâlinde yabancı hakkında idari para cezası uygulanır ve ülkeye yeniden giriş bakımından süreli yasak getirilebilir. Cezanın ödenmesi tek başına yasağı ortadan kaldırmaz; ihlalin süresine ve tekrarına göre farklı sonuçlar doğar. İhlalin mücbir sebepten kaynaklandığı durumlarda bu hususun belgelendirilmesi, idari değerlendirmede dikkate alınır.
Menşe ülkesine dönemeyecek durumda olan yabancılar bakımından uluslararası koruma başvurusu yapılabilir. Başvurunun kabul edilemez bulunması veya reddi kararlarına karşı kanunda öngörülen süreler içinde itiraz ve dava yollarına başvurulabilir. Geçici koruma statüsü ise ayrı bir rejime tabidir ve statünün iptali işlemleri idari yargı denetimindedir.
Yabancı gerçek ve tüzel kişiler, kanunda öngörülen istisnalar dışında Türk vatandaşlarıyla aynı koşullarda şirket kurabilir ve ortak olabilir. Şirket kuruluşu tek başına çalışma izni sağlamaz; şirkette görev alacak yabancının ayrıca çalışma izni alması gerekir. Ortaklık yapısı, sermaye ve istihdam koşulları izin değerlendirmesinde etkilidir.
Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak vatandaşlıktan ayrılanlar ile bunların altsoyu, kanunda tanınan haklardan yararlanmak üzere Mavi Kart alabilir. Mavi Kart sahiplerinin taşınmaz edinimi, miras ve çalışma bakımından konumu, yabancı statüsünden farklıdır.
Yabancılar hukukunda idari süreçler ile yargı süreçleri iç içedir. Bir başvurunun reddi hâlinde önce hangi idari itiraz yolunun tüketileceği, ardından hangi mahkemede ve hangi süre içinde dava açılacağı işlemin türüne göre değişir. Sürelerin kısalığı nedeniyle kararın tebliğ tarihinden itibaren vakit kaybedilmemesi önem taşır.
