İdari yargı, idarenin işlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazlıkları çözer. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre dava türleri iptal davası, tam yargı davası ve idari sözleşmelerden doğan davalar olmak üzere üçe ayrılır. Büromuz Ankara'da idare ve vergi mahkemeleri ile Danıştay nezdinde dava takibi yapmaktadır.
İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından biri yönünden hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, menfaati ihlal edilenler tarafından açılır. Davanın kabulü hâlinde işlem geçmişe etkili olarak ortadan kalkar ve idare, işlemden önceki durumu sağlamakla yükümlü olur.
İdari işlem veya eylem nedeniyle kişisel hakları doğrudan zarar görenler, uğradıkları maddi ve manevi zararın giderilmesi için tam yargı davası açar. Özel hukuktaki tazminat davasının idari yargıdaki karşılığıdır. İdarenin sorumluluğu hizmet kusuruna dayanabileceği gibi, kusursuz sorumluluk esaslarına da dayanabilir. İşlemden kaynaklanan tam yargı davası; iptal davasıyla birlikte, iptal davası karara bağlandıktan sonra veya karar kesinleştikten sonra açılabilir.
İdari yargıda dava açma süreleri hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece resen dikkate alınır. Süre, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. İdare mahkemeleri ile vergi mahkemeleri için öngörülen süreler farklıdır. Süre geçtikten sonra açılan dava esasa girilmeden reddedilir; bu nedenle tebligat tarihinin belgelenmesi büyük önem taşır.
İdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir. Talep dava dilekçesinde açıkça ileri sürülmelidir.
Yurt dışında alınan diplomaların denkliğine ilişkin başvuruların reddi veya daha önce verilmiş denklik belgesinin geri alınması, idari yargıda sıkça dava konusu olmaktadır. Bu uyuşmazlıklarda kazanılmış hak kavramı ile idarenin hukuka aykırı işlemi geri alma yetkisinin sınırları belirleyici olmaktadır.
Disiplin cezaları, atama ve görevden alma işlemleri, soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi kararları idari yargı denetimine tabidir. Sağlık meslek mensupları bakımından soruşturma izni süreci ayrı bir usule bağlanmıştır.
İlgililer, haklarında tesis edilmiş bir işlemin geri alınmasını, kaldırılmasını veya değiştirilmesini idareden isteyebilir. Başvuruya kanunda öngörülen süre içinde cevap verilmemesi istemin reddi sayılır ve bu tarihten itibaren dava süresi işlemeye başlar. İdari eylemlerden doğan zararlarda ise dava açılmadan önce idareye başvurulması zorunludur.
İdari para cezalarına karşı başvurulacak merci, cezayı öngören kanuna göre değişir. Bazı cezalar sulh ceza hâkimliğine, bazıları ise idare mahkemesine götürülür. Yanlış mercie yapılan başvuru süre kaybına yol açtığından, tebliğ edilen evrakta gösterilen kanun yolunun dikkatle incelenmesi gerekir.
İdarenin kamu yararı gerekçesiyle taşınmaza el koyması kamulaştırma hükümlerine tabidir. Kamulaştırma işleminin iptali için idari yargıya, kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili için adli yargıya başvurulur. İdarenin usulüne uygun kamulaştırma yapmaksızın taşınmaza fiilen el atması hâlinde ayrı bir dava yolu gündeme gelir.
İmar planlarına, plan değişikliklerine, ruhsat işlemlerine ve yıkım kararlarına karşı iptal davası açılabilir. Planlara karşı açılacak davalarda askı süresi ve itiraz usulü sürelerin başlangıcını doğrudan etkiler. Ruhsata aykırı yapılar hakkında verilen para cezası ve yıkım kararları ayrı ayrı dava konusu yapılabilir.
Tarh edilen vergi ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açılabilir; dava açılması tahsilatı kural olarak durdurur. Dava yolu yerine uzlaşma ve düzeltme yollarına başvurulması da mümkündür. Bu yollar arasındaki tercih süreleri etkilediğinden başlangıçta değerlendirilmelidir.
İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı, kanunda öngörülen parasal sınır ve konu ölçütlerine göre bölge idare mahkemesine istinaf ya da Danıştay'a temyiz yoluna gidilir. Bazı uyuşmazlıklarda ilk derece mahkemesi doğrudan Danıştay'dır. Kanun yolu süreleri de hak düşürücüdür.
