Boşanma, evlilik birliğinin sonlandırılması için gerekli hukuki bir işlemdir. Evlilik eşler arasında anlaşmalı boşanma şeklinde sonlandırılabileceği gibi, eşlerin anlaşamaması halinde çekişmeli boşanma yolu ile de sonlandırılabilmektedir.
Türk vatandaşlarının, Türkiye’de boşanma davası açabilecekleri tartışmasızdır. Bunun için Türkiye’de ikamet etmeleri de şart değildir. Diğer bir deyişle, yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları, Türkiye’de boşanma davası açabilirler.
Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarının açacağı boşanma davasında yetkili mahkeme Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanunu (MÖHUK)’nda düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre;
Yabancılar Türkiye’de boşanma davası açabilir. Bu durumda yetkili mahkeme davacı veya davalı eşin yerleşim yeri aile mahkemeleri olur. Eşlerin Türkiye’de yerleşiminin bulunmaması halinde yetkili mahkeme, yukarıdaki açıklamamızda belirttiğimiz şekilde tespit edilir. Buna ek olarak, HMK gereğince, eşlerin dava öncesi son altı aydır birlikte yaşadıkları yer mahkemesi de yetkilidir.
Eşlerin her ikisi de yabancı ise, Türkiye’de boşanma davası açmak yine mümkün olabilmektedir. MÖHUK 14. maddesinde, boşanma halinde uygulanacak hukuk düzenlenmiştir. Buna göre boşanma davalarında;
Hukuk Büromuz yıllardır yabancı uyruklu vatandaşların özellikle İran vatandaşlarının boşanma davalarına çözüm bulmuş ve bu konuda bir çok emsal karar almıştır.
Boşanma, evlilik birliğinin sonlandırılması için gerekli hukuki bir işlemdir. Evlilik eşler arasında anlaşmalı boşanma şeklinde sonlandırılabileceği gibi, eşlerin anlaşamaması halinde çekişmeli boşanma yolu ile de sonlandırılabilmektedir.
Boşanma taraflar arasında, iletişim problemleri, saygının azalması, kültürel uyuşmazlıklar, kötü alışkanlıklar, maddi konularda yaşanan anlaşmazlıklar, evliliğin taraflara getirdiği sadakat yükümlülüğüne aykırılık gibi sebeplerle olabilir. Bu sebepleri kapsayan durumlar kanunda maddeler hâlinde düzenlemiştir.
Yurtdışında boşanan Türk vatandaşları ya da diğer ülke vatandaşları, bu kararların Türkiye de geçerli olabilmesi için kararların tanınması ve tenfizi için mahkemelere başvurmalıdır. Türk mahkemeleri yabancı mahkeme kararları hakında ‘’tanıma ve tenfiz’’ kararı vererek yurt dışında verilen kararların Türkiye’de de uygulanabilmesini sağlamaktadır.
2018 yılı öncesi yurt dışından alınan mahkeme kararlarının Türkiye de uygulanması için tek yol dava açarak kararların tanınması ve tenfizini sağlamak iken, Resmi Gazete’de 7 Şubat 2018 tarihinde yayımlanan “Yabancı Ülke Adlî Veya İdarî Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik” ile yabancı bir mahkemenin veya idari makamın verdiği boşanma kararı, Türkiye’de mahkemelerde tanıma davası açılmasına gerek kalmaksızın, kişilerin aile kütüklerine tescil edilebilmektedir.
Ancak; tenfiz hükümleri (nafaka, velayet vb.) içeren kararlar için, yine Türk Mahkemeleri’ne başvurmak gerekecektir.
Tanıma işleminin tescili için iki tarafın da başvuru yapması gereklidir. Bu başvuru taraflarca bizzat yapılabileceği gibi yasal temsilcileri ve vekilleri aracığı ile yapılabilecektir. İki tarafın aynı anda, aynı yerde başvuru yapması şartı aranmamakla birlikte; iki başvurunun arasında en fazla 90 gün olabilecektir.
Türk Hukukunda velayet konusunda eşler anlaşamadığı durumda mahkeme karar vermektedir. Mahkeme eşlerin maddi ve manevi durumunu dikkate alarak, çocuğun üstün yararını gözeterek çocuğun velayetini eşlerden birine vermektedir. Yabancı eş velayeti altındaki çocuğu yurt dışına götürebilmektedir. Ancak bu durumda diğer eşin görüşme günlerine riayet etmesi gerekmektedir.
Türk hukukunda boşanma davasında eşler arasındaki mallar hakkında karar verilmemekte bunun için ayrı bir dava açmak gerekmektedir.Evlilik malları boşanmadan sonra mal paylaşımı davası ile taraflar arasında paylaştırılır.
MÖHUK m. 15 uyarınca evlilik malları eşlerin ortak milli hukukuna tabidir. Eğer eşler farklı vatandaşlıkta iseler, müşterek mutad mesken hukuku uygulanır. Buna göre eşlerin birlikte ikamet ettikleri ülkenin hukuku uygulancaktır.Eğer eşler birlikte bir ülkede oturmuyor, yani müşterek mutad meskenleri bulunmuyor ise, Türk hukuku uygulanır.
Taşınmazlar ile ilgili olarak taşınmazın nerede bulunduğuna göre, bulunduğu ülke hukuku uygulanır. Buna göre, milli hukuk farklı olsa bile Türkiye’de bulunan taşınmazların boşanmada tasfiye edilmesine uygulanacak hükümler Türk hukukuna göre uygulanacaktır.
Yurtdışındaki taşınmazlar için Türkiye'de mal paylaşımı davası açmak mümkün değildir. Yurtdışındaki mallar için Türkiye'de boşanma davası açılarak, boşanma kararının alınmasından sonra ilgili ülkede malpaylaşımı davası açılması gerekir.
Yabancı hukukta düzenlensin düzenlenmesin, Türkiye’de görülen bir boşanma davasında şartlar oluştuğu taktirde yoksulluk nafakasına hükmedilecektir.
Mehir kadının nikâh ile kazandığı bir haktır. Mehir; “Müslüman bir erkeğin, evlenme karşılığı olarak kadına verdiği ya da vermeyi vadettiği para, altın gibi ekonomik değeri olan her türlü menkul/gayrimenkul mal veya menfaatler”, şeklinde kısaca tanımlanabilir.
Medeni hukukumuzda “mehir” için bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak buna rağmen mehir senedi düzenlenmişse, bu mehir senedi geçerlidir. Mehir senedindeki alacak davası ikame edilerek alınabilmektedir. Ancak bunun için mehirin yazılı olarak vaad edilmiş olması, taşınmaz mehir olarak vrildi ise taşınmaz için gerekli şekli şartların sağlanmış olması gerelidir.
Kısaca mehir olarak taşınmaz veya taşınmaz üzerindeki ayni hak söz konusu olduğunda resmi şekil şartının gerekliliği unutmamalıdır. Mehir senedinin kişinin talep ettiği mala göre yazılı ya da resmi yapılması sözleşmenin geçerlilik şartıdır. Aksi takdirde bu şarta uyulmadan açılan davanız usule uygun olmadığı gerekçesiyle reddedilecektir.
