10 Ekim 2025'te yayımlanan 10476 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Türk soylu yabancıların Türk vatandaşlarına ayrılmış meslek ve işlerde çalışabilmesine ilişkin rejim değişti. Bu yazıda, değişikliğin kapsamını, iki ayrı rejimi, on şartı ve pratikte ne anlama geldiğini ele alıyoruz.
Kısa cevap
10 Ekim 2025'te yayımlanan 10476 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, Türk soylu yabancıların Türk vatandaşlarına ayrılmış meslek ve işlerde çalışabilmesi zorlaştırıldı. Artık hangi toplulukların Türk soylu sayılacağını Cumhurbaşkanı kararı belirliyor ve ikamet izni dâhil on şartın birlikte sağlanması gerekiyor.
Değişiklik, 1981 tarihli 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine İlişkin Kanun'un uygulama yönetmeliğinde yapıldı (Resmî Gazete, 10.10.2025, Sayı 33043) ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
Türk soylu yabancılar için iki farklı kolaylık vardır ve Ekim 2025 değişikliği bunlardan yalnızca birini doğrudan düzenler:
| 1. Kriter Muafiyeti | 2. Meslek Serbestisi | |
|---|---|---|
| Ne sağlar | Normal çalışma izninde "5 Türk çalışan", mali yeterlilik ve ücret kriterleri aranmaz | Kanunlarda Türk vatandaşlığı şartı aranan meslek ve işlerde çalışabilme imkânı |
| Dayanak | UİGM Değerlendirme Kriterleri Ç-1.1(g) | 2527 sayılı Kanun ve Yönetmeliği m. 2/A, m. 3 |
| Kim yararlanır | İçişleri veya Dışişleri Bakanlığınca Türk soylu olduğu bildirilen ya da Genel Müdürlükçe uygun görülenler | On şartı birlikte taşıyanlar |
| Ekim 2025 etkisi | Kriter metni aynı kaldı; ancak "Türk soylu" tespitinin çerçevesi değişti | Doğrudan değişti |
Yani bir Türk soylu yabancı, sıradan bir işte (örneğin bir şirkette satış elemanı olarak) çalışacaksa yine çalışma izni alır, ancak kriterlerden muaf tutulur. Vatandaşlara ayrılmış bir mesleği icra etmek istiyorsa, aşağıdaki on şartı sağlaması gerekir.
Yönetmeliğin yeni 3. maddesine göre aşağıdaki şartların hepsi birlikte gerçekleşmelidir:
| Şart | Pratikte Ne Anlama Gelir |
|---|---|
| 1. İçişleri Bakanlığınca ikamet izni verilmiş olmak | Başvuru anında geçerli ikamet izni gerekir; vize ile bulunanlar başvuramaz. |
| 2. Meslek için özel kanunlarda aranan nitelikleri yetkili Türk makamlarının belgeleriyle kanıtlamak | İlgili mesleğin Türkiye'deki yeterlilik şartları aynı şekilde aranır. |
| 3. Yabancı diplomaların denkliğini onaylatmış olmak | YÖK veya MEB denklik kararı gerekir. |
| 4. Meslek bakımından güvenlik sakıncası bulunmamak | Güvenlik soruşturması yapılır. |
| 5. Yabancılar için açılan özel kütüklere nüfus kaydı | Nüfus müdürlüğünde kayıt yaptırılmalı. |
| 6. Mesleki kuruluşa üyelik zorunluysa üyeliği belgelemek | Oda veya birliğe kayıt gerekir. |
| 7. Yabancı kalfalık, ustalık belgelerinin denkliğine karar verilmiş olmak | Zanaat ve teknik meslekler için. |
| 8. Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilen bir Türk soylu topluluktan olmak | Kişinin topluluğunun bu kararda sayılmış olması gerekir. |
| 9. Vatandaşı olduğu ülkede elinde olmayan sebeplerle mesleğini icra edememek ve Türkiye'de yaşama zorunluluğu | Baskı, çatışma veya mesleki yasak gibi bir zorunluluk gösterilmeli. |
| 10. Vatandaşı olduğu ülkenin kahir ekseriyetinden farklı etnik ve kültürel kimlik | En belirleyici şart (aşağıya bakın). |
Bu üç şart birlikte okunduğunda, kolaylığın kendi ülkesinde azınlık konumundaki ve orada mesleğini yapamayan Türk topluluklarına yöneltildiği görülür. Metnin lafzına göre, nüfusunun çoğunluğu Türk kökenli olan bir devletin vatandaşı 10. şartı sağlamakta zorlanabilir. Bu yüzden başvurudan önce kişinin vatandaşlığı, mensup olduğu topluluk ve Cumhurbaşkanı kararının içeriği birlikte değerlendirilmelidir.
Yönetmelikte ayrı bir geçiş hükmü yer almamaktadır. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girdiğinden, bundan sonraki başvuru ve yenilemelerde yeni şartların aranması beklenir. Kazanılmış haklar açısından uyuşmazlıkların idari yargıya taşınması olasıdır.
Hayır. Türk soylu yabancı da çalışma izni alır; yalnızca istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterleri aranmaz.
Doğrudan hayır. Değişiklik, Türk vatandaşlarına ayrılmış meslek ve işlerde çalışmayı düzenler. Ancak "Türk soylu" tespitinin çerçevesi değiştiği için kriter muafiyetine de dolaylı etkisi olabilir.
Yönetmeliğin yeni 2/A maddesine göre bu, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. Başvurudan önce yürürlükteki kararın kontrol edilmesi gerekir.
Hayır. Birinci şart, İçişleri Bakanlığınca ikamet izni verilmiş olmaktır.
Ekim 2025 değişikliği, Türk soylu yabancıların Türk vatandaşlarına ayrılmış mesleklerde çalışabilmesini on şartın birlikte sağlanmasına bağlamıştır. Özellikle 8, 9 ve 10. şartlar birlikte değerlendirildiğinde, kolaylığın kendi ülkesinde azınlık konumundaki topluluklara yöneltildiği anlaşılmaktadır. Geçiş hükmü bulunmadığından, mevcut hak sahipleri açısından belirsizlik devam etmektedir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
