تبانی در ساده ترین تعریف آن این است که طرفین قرارداد با پنهان کردن وضعیت واقعی ارث از اشخاص ثالث، بین خودشان با هدف فریب دادن دیگری با مخفی نگه داشتن وضعیت واقعی ارث از اشخاص ثالث در موردی توافق می کنند که با اراده واقعی آنها مطابقت ندارد و بین خودشان معتبر نیست.
در عمل مشاهده می شود که موصی می خواهد اموالی را از ورثه خود بدزدد. این دلایل ممکن است اجتماعی یا خانوادگی باشد. همچنین ممکن است به دلایلی مانند اولویت دادن به پسران باشد.
تبانی موریس زمانی است که موصی با شخص ثالث قرارداد مخفیانه ای برای قاچاق اموال از ورثه خود منعقد می کند. در واقع طرف مقابل بهای ملکی را که از موصی به ارث رسیده است پرداخت نمی کند و یا قیمت بسیار کمتری را می پردازد. به این صورت که متوفی بدون پرداخت هزینه اموال متوفی را تصاحب می کند.
وراثی که به دلیل تبانی متوفی نتوانند به حقوق خود دست یابند، حقوق قانونی دارند. با استفاده از این حقوق، وراثی که نمی توانند سهام الارث خود را دریافت کنند، می توانند حقوق خود را دریافت کنند. در مقاله ما اطلاعات مختصری در مورد «پرونده ابطال و ثبت مالکیت مبنی بر تبانی متوفی» آمده است که یکی از موارد قابل طرح بر اساس تبانی متوفی است.
تبانی موریس در قانون تنظیم نشده است، با رویه دیوان عالی کشور پدید آمده و اصول آن توسط دیوان عالی کشور تعیین شده است.
تبانی موریس با رای شماره 1/2 دیوان عالی تجدیدنظر وحدت ملی در تاریخ 1974/01/04 وارد قانون ما شد. اصول مندرج در رای وحدت رویه مورخ 74 با رای شماره 5/4 هیأت عمومی عمومی وحدت رویه مورخ 1987/05/22 دیوان عالی تجدیدنظر کشور (به استثنای الحاقیه های مربوط به آیین دادرسی) مورد تأیید قرار گرفت. در تصمیم وحدت رویه به شماره 1/2 مورخ 1990/03/16 مقرر شد که نیازی به تغییر در رویه قضایی نیست و مفهوم «تبانی موریس» نهادینه شود. در این زمینه توضیحاتی با توجه به آرای دیوان عالی کشور ارائه خواهد شد.
تبانی موریس بسته به هر مورد ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد. برخی از این موارد در زیر به عنوان مثال آورده شده است.
✦ هنوز فرهنگی در جامعه ما وجود دارد که پسران را برتر می دانند. به همین دلیل عموماً اموال از دختران ربوده می شود و تکالیف تبانی به نفع پسران صورت می گیرد.
✦ اکثر نقل و انتقالات اموال متوفی اندکی قبل از فوت موصی یا در سنین پیری وی صورت می گیرد. مشاهده می شود که متوفی نتوانسته در برابر فشار افرادی که با آنها زندگی می کرد مقاومت کند و اطرافیان با سوء استفاده از بیماری و کهولت سن می توانستند به راحتی بر او تأثیر بگذارند.
✦ یکی دیگر از دلایل انتقال اموال متوفی به ورثه، تقویت ورثه ضعیف است. به عنوان مثال، وصی ممکن است بخواهد از وارث دیگری که هنوز زندگی تجاری ایجاد نکرده است، محافظت کند. در این صورت می تواند به نفع وارث ضعیف خود تکالیف تبانی انجام دهد.
✦ اگر موصی له بیش از یک بار ازدواج کرده باشد، ممکن است همسر بعدی با درخواست برای واگذاری اموال بیشتر به موصی له، او را تحت فشار قرار دهد. در این راستا ممکن است بخواهند از همسر و فرزندان قبلی خود اموال قاچاق کنند تا آخرین همسر خود را در موقعیت برتر قرار دهند.
اگرچه شرایط تبانی موریس بر اساس هر رویداد و مورد متفاوت است، اما معیارهای خاصی توسط دیوان عالی کشور تعیین شده است. در رویه قضایی مقرر دیوان عالی کشور تاکید شده است که برای احراز صلاحیت تبانی موصی ابتدا باید به طور کامل بررسی شود که اراده واقعی موصی چیست.
✦ دیوان عالی کشور حکم می دهد که وجود تبانی متوفی باید بررسی شود که آیا موصی در معامله تبانی قصد تبانی مال از ورثه را دارد یا خیر
✦ باید بین اهداف واقعی طرفین و اقدامات آنها ناسازگاری آگاهانه و عمدی وجود داشته باشد.
✦ باید هدفی برای فریب اشخاص ثالث وجود داشته باشد،
✦ طرفین باید در مورد معاملات تبانی به توافق برسند.
نسبت به این موضوع هیأت عمومی دیوان عالی کشور رویه به شماره 2018/1-533,K. 2021/1189 که در مورخ 07.10.2021. در تصمیم شماره 2021/1189 به این موضوع صادر شده است به شرح زیر است: .در تصمیم وحدت رویه اجتهاد شماره 1/2 مورخ 1.4.1974; «یک شخص؛ به منظور سلب حق ارث از وارث، اگر معلوم شود که ر مورد اموال غیرمنقول در دفتر املاکی که واقعاً می خواهد وقف کند نزد مأمور ثبت اسناد رسمی بعنوان فروش اعلام کرده است، کلیه وراثی که حقوق آنها تضییع شده باشد اعم از اینکه سهم ذخیره داشته باشند یا نداشته باشند، آنها می توانند به متقلبانه بودن عقد بیع ظاهری به استناد ماده 18 قانون تعهدات و اینکه عقد هبه مخفی فاقد شرط تشریفات است اقامه دعوی کنند و این حق عمل بر حقوق مقرر در مواد 507 مؤثر نخواهد بود. و 603 قانون مدنی که در مورد عقود معتبر است، حکم داده است.
تبانی موریس با انواع شواهد قابل اثبات است. در دعوی مبنی بر رضایت متوفی، شاکی؛ مواردی مانند عدم نیاز موصی به فروش ملک خود، عدم داشتن قدرت خرید شخص منتقل شده، عدم وجود معادل قیمت فروش در ملک، به اصطلاح خریدار با وصی و اینکه در عقود مراقبت تا فوت موصی له نیازی به مراقبت ندارد باید ثابت شود.
علاوه بر اینها باید موقعیت هایی مانند روابط شخصی، عصبانیت، رنجش، ازدواج های ناخواسته، موقعیت های خاص طرفین، جامعه و نظم خانوادگی بررسی شود. به طور کلی، مواردی مانند نشان دادن مال غیر منقول سند به عنوان بیع به یکی از ورثه، فروش مال غیر منقول با استفاده از مالک وسط و عقد نفقه تا فوت به عنوان معامله ظاهری به عنوان معاملات تبانی تلقی می شود. وراثی که نتوانند حق وراثت خود را به دست آورند، با اقامه دعوی ابطال سند مالکیت و ثبت بر اساس تبانی، بنا به دلایلی که در بالا توضیح داده شد، فرصت خواهند داشت که حق ارث خود را به دست آورند. دادگاه صالح در این موارد دادگاه بدوی حقوقی است که ملک مورد نظر در آن واقع است.
در صورت اثبات تبانی در پرونده تبانی موریس، سند مالکیت اموال غیرمنقول مورد نظر به طور کامل باطل می شود و مقرر می شود به نام کلیه وراث ثبت شود. بر حسب درخواست در پرونده، ابطال سند مالکیت و ثبت فقط به نسبت سهم الارث شاکی ممکن است تصمیم گیری شود.
در صورتی که مال غیرمنقول مورد نظر از ورثه منتقل شده به شخص ثالث منتقل شود، در این صورت ممکن است ارزش مال غیرمنقول مورد نظر را مطالبه کند نه ابطال و ثبت سند.
شما می توانید اطلاعاتی در مورد یکسان سازی و کاهش که انواع دیگری از این موضوع هستند را از دیگر مقالات ما دریافت کنید.
