اگر قصد دارید برای مراقبت از سالمند، بیمار یا کودک در منزل، یک مراقب خارجی استخدام کنید، ابتدا باید مجوز کار دریافت کنید. خدمات خانگی تابع مقرراتی متفاوت از شرکت‌هاست؛ زیرا کارفرما به‌جای یک شرکت، یک خانواده است. به همین دلیل، وزارتخانه به‌جای اندازه محل کار، نیاز به مراقبت و توانایی مالی خانواده برای پرداخت هزینه‌ها را بررسی می‌کند. همچنین، خدمات خانگی یکی از معدود حوزه‌هایی است که در آن میتوان برای یک تبعه خارجی فاقد مجوز اقامت در ترکیه، از داخل کشور درخواست مجوز کار ارائه کرد.
پاسخ کوتاه
بله، می‌توانید برای مراقبت از سالمند، فرد دارای معلولیت یا کودک و نیز برای همراهی و مراقبت از بیمار در منزل، تبعه خارجی استخدام کنید؛ اما ابتدا باید مجوز کار دریافت کنید. درخواست را شخصی که قرار است از او مراقبت شود یا یکی از بستگان وی ارائه می‌دهد. شرط «داشتن پنج کارمند ترک» اعمال نمیشود؛ بااین‌حال، خانواده باید درآمد منظم خود را مستند کند. در سال ۲۰۲۶، هزینه رسمی مجوز یک‌ساله ۱۳٬۵۳۸٫۹۰ لیر ترکیه است.
در خدمات خانگی، مجوز کار صرفاً برای چهار نوع فعالیت صادر می‌شود: مراقبت از کودک، مراقبت از فرد دارای معلولیت، مراقبت از سالمند و همراهی بیمار. برای نظافت منزل، رانندگی، باغبانی یا آشپزی نمی‌توان از این مسیر مجوز دریافت کرد. در رویه اجرایی، برای اتباع خارجی مرد بهمنظور کار در منازل مسکونی مجوز صادر نمیشود.
برای مراقبت از کودک: یکی از والدین در صورت متأهل بودن؛ والد دارای حق حضانت در صورت طلاق؛ فرزندخوانده‌پذیر؛ قیم؛ مادر یا پدر سرپرست؛ مادر کودکی که خارج از ازدواج متولد شده است یا پدری که کودک را به رسمیت شناخته است، می‌تواند درخواست دهد.
برای مراقبت از سالمند یا فرد دارای معلولیت و همراهی بیمار: خود شخصی که قرار است از او مراقبت شود؛ بستگان درجه اول یا دوم وی، مانند فرزند، نوه یا خواهر و برادر؛ و در صورت قرار داشتن شخص تحت قیمومت، قیم او یا بستگان درجه اول و دوم با موافقت قیم می‌توانند درخواست دهند.
رابطه خویشاوندی میان متقاضی و شخصی که قرار است از او مراقبت شود، به‌صورت خودکار توسط سامانه e-İzin و از طریق سوابق اداره کل ثبت احوال و امور شهروندی بررسی می‌شود. بنابراین، برای مثال، نمی‌توان به نام یک همسایه یا دوست درخواست ارائه کرد.
شخصی که قرار است از او مراقبت شود یا بستگان خونی یا سببی وی تا درجه دوم که از مراقبت حمایت می‌کنند، باید درآمدی کافی، مستمر و منظم داشته باشند که توسط مراجع مربوط مستند شده باشد. برای این منظور میتوان مدارکی مانند حقوق بازنشستگی، فیش حقوقی، درآمد اجاره یا گواهی مالیاتی ارائه کرد.
اگر چنین خویشاوندی وجود نداشته باشد، مدرک درآمد شخص دیگری که با خانواده رابطه خانوادگی دارد و قرار است از مراقبت حمایت کند، به همراه تعهدنامه محضری مبنی بر حمایت از کارفرما درخواست می‌شود. در رویه اجرایی، یکی از شایع‌ترین دلایل رد درخواست‌های خدمات خانگی، رعایت نشدن همین شرط است. درآمد باید به‌اندازه‌ای باشد که دستمزد مراقب، حداقل در سطح حداقل دستمزد، و حق بیمه او را پوشش دهد.
دستمزد: دستمزد پرداختی به مراقب نباید کمتر از حداقل دستمزد ناخالص باشد. حداقل دستمزد ناخالص برای سال ۲۰۲۶، مبلغ ۳۳٬۰۳۰ لیر ترکیه است.
پنج کارمند ترک و توانایی مالی: معیارهایی که برای شرکت‌ها در نظر گرفته می‌شوند، در خدمات خانگی اعمال نمی‌شوند؛ در این حوزه، شرط درآمدی فوق جایگزین آن‌هاست.
سایر موارد مورد بررسی وزارتخانه: وضعیت سلامت و سن شخصی که از او مراقبت می‌شود؛ تحصیلات، تجربه، میزان آشنایی مراقب با زبان ترکی، سوابق وی در ترکیه، وضعیت تأهل و سن او؛ و وضعیت اجتماعی و اقتصادی خانواده.
اگر مراقب در خارج از ترکیه باشد: از کنسولگری ترکیه در کشور محل اقامت خود شماره مرجع دریافت می‌کند و خانواده ظرف ۳۰ روز با استفاده از این شماره درخواست را ارائه می‌دهد.
اگر مراقب با مجوز اقامت در ترکیه حضور داشته باشد: درخواست از داخل ترکیه و با داشتن مجوز اقامت معتبر با حداقل اعتبار شش‌ماهه ارائه می‌شود.
اگر مراقب بدون مجوز اقامت در ترکیه حضور داشته باشد: مشروط بر اینکه به‌صورت قانونی وارد کشور شده باشد، امکان ارائه درخواست از داخل ترکیه برای خدمات خانگی وجود دارد. این موضوع به‌تفصیل در مقاله «آیا تبعه خارجی فاقد مجوز اقامت می‌تواند مجوز کار دریافت کند؟» از این مجموعه توضیح داده شده است.
اگر مراقب دانشجو باشد: درخواست مجوز کار در خدمات خانگی به نام افرادی که مجوز اقامت دانشجویی دارند، به‌صورت منفی ارزیابی می‌شود.
اگر مراقب از خانواده دیگری منتقل شود: اگر مراقبی که از طریق درخواست خارج از کشور وارد شده است، بخواهد ظرف شش ماه از تاریخ شروع اعتبار مجوز به خانواده دیگری منتقل شود، در صورت نبود دلیل قهری، درخواست رد خواهد شد.
درخواست‌هایی که مدارک آن‌ها کامل است، طبق قانون ظرف ۳۰ روز بررسی و تعیین تکلیف می‌شوند؛ درخواست مدارک ناقص این مدت را افزایش می‌دهد. نخستین مجوز حداکثر برای یک سال صادر می‌شود.
| عنوان هزینه در سال ۲۰۲۶ | مبلغ |
|---|---|
| هزینه صدور مجوز کار یک‌ساله | ۱۲٬۵۷۴٫۹۰ لیر |
| بهای سند رسمی (değerli kâğıt bedeli) | ۹۶۴ لیر |
| مجموع هزینه رسمی | ۱۳٬۵۳۸٫۹۰ لیر |
این مبلغ شامل دستمزد ماهانه مراقب و حق بیمه تأمین اجتماعی (SGK) نیست. هزینه را میتوان از طریق اداره مالیات دیجیتال (Dijital Vergi Dairesi) با کارت اعتباری یا از شعب زراعت بانک (Ziraat Bankası)، هالک بانک (Halkbank) یا واکیف بانک (VakıfBank) پرداخت کرد؛ مبلغ باید دقیقاً به میزان تعیین‌شده واریز شود.
دختری که در آلمان زندگی می‌کند، به دلیل اینکه از بستگان درجه اول مادرش است، می‌تواند درخواست دهد. او درخواست را با امضای الکترونیکی خود ارائه می‌کند. در صورت تمایل، مادر یا یکی دیگر از بستگان درجه اول یا دوم که در ترکیه زندگی می‌کند نیز می‌تواند درخواست دهد. برای اثبات شرط درآمد، میتوان حقوق بازنشستگی مادر و مدرک درآمد دختر را به‌صورت مشترک ارائه کرد.
یک زوج متأهل قصد دارند برای فرزند دوساله خود مراقب خارجی استخدام کنند. یکی از والدین درخواست می‌دهد. وزارتخانه درآمد منظم زوج و سن کودک را بررسی می‌کند. با بزرگ‌تر شدن کودک، لازم است دلیل نیاز به مراقب با توضیحات دقیق‌تری اثبات شود.
خانواده با مراقبی که مدت اعتبار ویزای او در ترکیه هنوز به پایان نرسیده است، به توافق رسیده است. حتی اگر مراقب مجوز اقامت نداشته باشد، امکان ارائه درخواست از داخل ترکیه برای خدمات خانگی وجود دارد. مهم است که درخواست پیش از پایان اعتبار ویزا ارائه شود.
میتوان ظرف ۳۰ روز به تصمیم رد اعتراض کرد؛ اگر اعتراض نیز رد شود، امکان طرح دعوا ظرف ۶۰ روز وجود دارد. برای جزئیات بیشتر می‌توانید به مقاله «اعتراض به رد مجوز کار و دعوای ابطال» مراجعه کنید.
تأمین اجتماعی (SGK): باید ثبت بیمه مراقب انجام شود. درآمد مشمول حق بیمه نباید کمتر از دستمزد اعلام‌شده در سامانه e-İzin باشد.
دستمزد: پرداخت مبلغی کمتر از دستمزد اعلام‌شده، از دلایل لغو مجوز است.
اعلام تغییرات: مواردی که موجب پایان اعتبار مجوز می‌شوند، مانند ترک کار توسط مراقب، باید ظرف ۱۵ روز به وزارتخانه اعلام شوند.
تمدید: میتوان ۶۰ روز پیش از پایان اعتبار مجوز درخواست تمدید ارائه کرد. در نخستین تمدید با همان خانواده، امکان صدور مجوز تا دو سال وجود دارد.
جریمه استخدام مراقب بدون مجوز در سال ۲۰۲۶: طبق ماده ۲۳ قانون شماره ۶۷۳۵، خانواده برای هر مراقب مبلغ ۱۰۲٬۵۰۳ لیر و خود مراقب مبلغ ۴۰٬۹۷۷ لیر جریمه اداری می‌پردازد. در صورت تکرار تخلف، جریمه‌ها دو برابر می‌شوند و ممکن است درباره مراقب تصمیم اخراج از کشور صادر شود.
خیر. مجوز کار در خدمات خانگی صرفاً برای مراقبت از کودک، فرد دارای معلولیت، سالمند و همراهی بیمار صادر می‌شود.
در رویه اجرایی، برای اتباع خارجی مرد بهمنظور کار در منازل مسکونی مجوز صادر نمیشود.
خیر. تا زمانی که مجوز کار معتبر باشد، جایگزین مجوز اقامت محسوب می‌شود.
بله؛ اما خانواده جدید باید درخواست جدیدی ارائه دهد. اگر مراقب از طریق درخواست خارج از کشور وارد شده باشد و در شش ماه نخست بخواهد به خانواده دیگری منتقل شود، در صورت نبود دلیل قهری، درخواست رد می‌شود.
مبنای صدور مجوز از بین میرود. این وضعیت باید ظرف ۱۵ روز به وزارتخانه اعلام شود.
مجوز کار اتباع خارجی در خدمات خانگی تابع مقرراتی متفاوت از مقررات مربوط به کارکنان شرکت‌هاست. مستند کردن درآمد منظم خانواده، ارائه درخواست توسط شخص واجد شرایط و اثبات عینی نیاز به مراقبت، عناصر اساسی این فرایند هستند. در سال ۲۰۲۶، هزینه رسمی مجوز یک‌ساله ۱۳٬۵۳۸٫۹۰ لیر ترکیه است که دستمزد مراقب و حق بیمه SGK را شامل نمیشود. توصیه می‌شود برای وضعیت مشخص خود با یک وکیل مشورت کنید.
ترجمه فارسی: آیدین گوون، وکیل و مترجم رسمی دادگستری
