انتظار برای اعلام «عفو عمومی» گاهی در میان اتباع خارجی که از مدت مجاز ویزا یا اجازه اقامت خود در ترکیه فراتر رفته‌اند، مطرح میشود. اما آیا تبعه خارجی فاقد اجازه اقامت میتواند اجازه کار دریافت کند؟ در این مقاله، وضعیت قانونی، استثنای ویژه مربوط به خدمات خانگی و خطرات درخواست را بررسی می‌کنیم.
پاسخ کوتاه
هیچ عفو عمومی‌ای که تمام اتباع خارجیِ دارای ویزا یا اجازه اقامت منقضی‌شده در ترکیه را شامل شود، وجود ندارد. با این حال، برای تبعه خارجی‌ای که به‌صورت قانونی وارد کشور شده است، امکان ارائه درخواست اجازه کار از داخل ترکیه، بدون الزام به داشتن اجازه اقامت، در بخش خدمات خانگی (مراقبت از سالمندان، بیماران، افراد دارای معلولیت یا کودکان) وجود دارد.
این امکان یک حق قطعی نیست، بلکه فرصتی محدود است که استفاده از آن به اختیار و تشخیص اداره مربوطه بستگی دارد.
در شرایط عادی، برای ارائه درخواست اجازه کار از داخل ترکیه، تبعه خارجی باید حداقل دارای اجازه اقامت معتبر با مدت اعتبار شش‌ماهه باشد. با این حال، آیین‌نامه اجرایی به وزارتخانه اختیار می‌دهد که برای برخی از اتباع خارجیِ «دارای حضور قانونی در ترکیه»، این شرط را مطالبه نکند.
آنچه در افکار عمومی به‌عنوان «عفو» شناخته میشود، در واقع چیزی جز استفاده از این اختیار در بخش خدمات خانگی نیست. هیچ مقرره‌ای مبنی بر عفو عمومی وجود ندارد.
| وضعیت تبعه خارجی | درخواست از داخل ترکیه | توضیحات |
|---|---|---|
| ورود قانونی به کشور انجام شده و مدت ویزا یا معافیت از ویزا همچنان معتبر است | امکان‌پذیر است (خدمات خانگی) | امن‌ترین دوره است. درخواست باید پیش از پایان مدت مجاز اقامت ارائه شود. |
| ورود قانونی به کشور انجام شده، اما مدت مجاز اقامت به پایان رسیده است | با توجه به شرایط، امکان‌پذیر است (خدمات خانگی) | مسیری که در عمل «عفو» نامیده میشود. گذرنامه، سابقه اقامت و وجود یا عدم وجود سابقه اخراج از کشور تعیین‌کننده است. |
| ورود از راه‌های غیرقانونی انجام شده و سابقه ورود وجود ندارد | امکان‌پذیر نیست | این مسیر شامل چنین وضعیتی نمی‌شود. وضعیت باید به‌طور جداگانه بررسی شود. |
در مشاغلی خارج از حوزه خدمات خانگی، مانند رستوران، کارخانه، ساختمانسازی و فروشگاه، اصولاً درخواست اجازه کار از داخل ترکیه برای تبعه خارجی فاقد اجازه اقامت پذیرفته نمی‌شود. مسیر معمول برای این افراد، مراجعه به کنسولگری ترکیه در کشور تابعیت خود یا کشوری است که به‌طور قانونی در آن اقامت دارند.
شرایطی که در عمل برای درخواست اجازه کار در بخش خدمات خانگی از سوی تبعه خارجیِ دارای مدت اقامت منقضی‌شده مطالبه میشود، عبارت‌اند از:
درخواست را خانواده ارائه می‌کند، نه تبعه خارجی. خانواده در سامانه الکترونیکی اجازه کار (e-İzin)، با انتخاب گزینه «داخل کشور» و وارد کردن شماره شناسایی اتباع خارجی و تاریخ تولد فرد، فرایند درخواست را آغاز می‌کند.
اگر فرد شماره شناسایی اتباع خارجی نداشته باشد، ابتدا باید این شماره را دریافت کند.
در صورت صدور اجازه کار، این مجوز جایگزین اجازه اقامت میشود؛ بنابراین فرد نیازی به دریافت جداگانه اجازه اقامت ندارد و باید ثبت نشانی خود را نیز انجام دهد.
ارائه درخواست، حمایت قانونی ایجاد نمی‌کند. صرف ارائه درخواست، تبعه خارجی را تا زمان صدور تصمیم نهایی، به‌طور قطعی از کنترل‌های پلیس، بازداشت اداری یا اقدامات اخراج از کشور مصون نمی‌کند.
در صورت رد درخواست: تصمیم رد در سوابق تبعه خارجی ثبت میشود و ممکن است بر درخواست‌های بعدی تأثیر منفی بگذارد. امکان اعتراض به تصمیم ظرف ۳۰ روز وجود دارد و در صورت رد اعتراض، امکان طرح دعوا ظرف ۶۰ روز فراهم است. برای اطلاعات بیشتر، به مقاله «اعتراض به رد اجازه کار و دعوای ابطال» مراجعه کنید.
خروج از کشور: اگر تبعه خارجی‌ای که مدت مجاز اقامت او به پایان رسیده است از ترکیه خارج شود، ممکن است با جریمه اداری و، با توجه به مدت تخلف از اقامت، ممنوعیت ورود مواجه شود. به همین دلیل، پیش از تصمیم‌گیری درباره خروج از کشور، بررسی وضعیت حقوقی فرد اهمیت دارد.
دیوان عدالت اداری (Danıştay) پذیرفته است که دلایل رد درخواست‌های ارائه‌شده از داخل کشور توسط اتباع خارجی‌ای که مدت مجاز اقامت خود را پشت سر گذاشته‌اند، مشمول نظارت قضایی است (شعبه دهم دانیشتای، شماره پرونده 2021/6835، شماره رأی 2022/2801، مورخ 26.05.2022).
تبعه خارجی‌ای را در نظر بگیرید که با معافیت ویزای ۹۰ روزه وارد ترکیه شده و اکنون در روز شصتم حضور خود در کشور است. او قصد دارد به‌عنوان مراقب سالمند در یک خانواده مشغول به کار شود.
از آنجا که مدت اقامت قانونی او همچنان ادامه دارد، در امن‌ترین دوره قرار دارد و خانواده باید درخواست را پیش از پایان مدت مجاز اقامت ارائه کند.
از آنجا که سابقه ورود این فرد در سیستم ثبت نشده است، نمی‌تواند از این مسیر استفاده کند. وضعیت او باید به‌طور جداگانه از نظر امکان برخورداری از حمایت بین‌المللی یا اجازه اقامت بشردوستانه و سایر وضعیت‌های قانونی بررسی شود.
خیر. عفو عمومی وجود ندارد. تنها یک استثنای محدود برای افرادی که شرایط لازم را دارند، در بخش خدمات خانگی اجرا میشود.
خیر. این استثنا صرفاً مشاغل مراقبتی را شامل میشود.
خیر. کد محدودیت یک سابقه اداری جداگانه است و صدور اجازه کار به‌خودی‌خود موجب حذف آن نمی‌شود. اگر تصمیم معتبر ممنوعیت ورود یا اخراج از کشور وجود داشته باشد، ابتدا باید راهکارهای حقوقی مربوط به آن بررسی شود.
از آنجا که این رویه مبتنی بر یک قانون مستقلِ عفو نیست، بلکه به مقررات اداری متکی است، ممکن است در هر زمان از سوی اداره مربوطه تغییر کند. توصیه میشود درخواست بدون تأخیر ارائه شود.
برای اتباع خارجی فاقد اجازه اقامت، عفو عمومی وجود ندارد. با این حال، برای اتباع خارجی‌ای که به‌صورت قانونی وارد ترکیه شده‌اند و شرایط مشخصی را دارند، در بخش خدمات خانگی یک استثنای محدود وجود دارد که استفاده از آن به تشخیص اداره مربوطه بستگی دارد.
این مسیر، در صورت اشتغال پیش از صدور اجازه کار، میتواند با خطرات جدی از جمله جریمه اداری و اخراج از کشور همراه باشد. توصیه میشود برای بررسی وضعیت مشخص خود با وکیل مشورت کنید.
ترجمه فارسی: آیدین گوون، وکیل و مترجم رسمی دادگستری
